Tarixi Dəyişən Çıxış: Həzrət Zəhranın (s.ə) Məşhur Fədək Xütbəsinin Tam Mətni və tərcüməsi

Abdullah ibn Həsən Müsənna öz sənədi ilə möhtərəm atalarından (əleyhimus-salam) belə nəql edir:

Əbu Bəkr Həzrət Fatimə Zəhradan (səlamullahi əleyha) Fədəki almaq qərarını qəti şəkildə vermişdi. Bu xəbər Həzrət Fatiməyə (səlamullahi əleyha) çatdıqda, başına örtük saldı, çadrasına büründü və bir qrup qadınla birlikdə məscidə tərəf yola düşdü. O Həzrət bədənini tam örtmüşdü və Allahın Rəsulu (sallallahu əleyhi və alihi) kimi, addımlarını heç bir əskiklik olmadan atırdı. Beləcə, Əbu Bəkrin yanına gəlib çatdı. Əbu Bəkr məsciddə oturmuşdu, mühacirlərdən və ənsardan bir qrup da onun ətrafına toplaşmışdı. Həzrətin yad kişilərin baxışlarından uzaq qalması üçün məsciddə bir pərdə asıldı və Həzrət Fatimə (səlamullahi əleyha) pərdənin arxasında dayandı.

Əvvəlcə Həzrət Fatimə Zəhra (səlamullahi əleyha) ürəkdağlayan bir nalə ilə səsini ucaltdı. Məscid titrədi və orada olanlar ağlamağa başladılar. Sonra bir qədər susdu ki, məclisin hərəkətliliyi və həyəcanı sakitləşsin. Fəryadlar və uğultular səngiyib sakitlik yarandıqdan sonra sözünə Allaha həmd-səna və Allahın Rəsuluna (sallallahu əleyhi və alihi) salavatla başladı. Yenidən nalələr ucaldı. Sakitlik bərpa olunduqdan sonra Həzrət Fatimə (səlamullahi əleyha) sözlərini belə davam etdirdi:

Allaha həmd və səna

«Allaha mənə bəxş etdiklərinə görə şükür edir, qəlbimə yerləşdirdiyi gözəl düşüncəyə görə Ona minnətdarlıq bildirir və hərtərəfli nemətlərinə görə Ona həmd-səna deyirəm. Onun lütf çeşməsindən qaynaqlanan nemətlərə, bəxş etdiyi bol nemətlərə və ardıcıl şəkildə yaydığı ehsanlara görə Ona şükür edirəm. Elə nemətlər ki, saymaqla tükənməz, onların şükrünü yerinə yetirmək və əvəzini ödəmək insanın qüdrətindən kənardır, son həddini dərk etmək isə naqis düşüncənin imkanları daxilində deyildir.

Allah bəndələrini nemətlərinin artması və bəxşişlərinin davam etməsi üçün Ona şükür etməyə çağırmış, nemətləri kamilləşdirmək məqsədilə onları Ona həmd etməyə yönəltmiş və nemətlərinin daha da artması üçün təşviq etmişdir.

Şəhadət verirəm ki, Ondan başqa məbud yoxdur. O, təkdir, Onun heç bir şəriki və ortağı yoxdur. Bu şəhadətin mahiyyəti xalis məhəbbət və ixlasdır. Onunla şövqlü qəlblər qaynayıb-qarışmış, izləri düşüncələrdə nur saçmışdır.

O elə Allahdır ki, gözlər Onu görmək qüdrətinə, dillər Onu vəsf etmək imkanına, zənlər və təsəvvürlər isə Onu dərk etmək gücünə malik deyildir. Bütün varlıqları yoxluqdan varlığa gətirmiş, onları heç bir nümunə və örnək olmadan yaratmışdır. Öz qüdrəti ilə bütün varlıqları inkişaf etdirmiş, iradəsi ilə məxluqatı yaratmağa başlamışdır. Halbuki onları yaratmağa ehtiyacı yox idi və bu surətləri yaratmaqla özü üçün heç bir fayda əldə etmirdi.

O, hikmətini aşkara çıxarmaq, insanları Özünə itaət etməyə oyatmaq, bəndələrini bəndəliyə yönəltmək və onları Öz dəvəti qarşısında şərəfli etmək istəyirdi. Buna görə də itaəti mükafat, itaətsizliyi isə cəza səbəbi qərar verdi ki, bəndələrini Öz qəzəb və əzabından qurtarıb Cənnətə və rəhmət məkanına yönəltsin».

Peyğəmbərin (sallallahu əleyhi və alihi) besəti

«Şəhadət verirəm ki, atam Məhəmməd Onun bəndəsi və elçisidir. Allah onu insanları hidayət etmək üçün onların yanına göndərməzdən əvvəl seçmiş, göndərilməsindən öncə ona gözəl ad vermiş və peyğəmbərliyə göndərməzdən qabaq insanlar arasından seçib üstün tutmuşdu. Bu, bəndələrin qeyb pərdəsi arxasında örtülü olduqları, yoxluq pərdəsinin arxasında və mövcud olmayanlığın geniş səhrasında sərgərdan qaldıqları bir vaxtda baş vermişdi.

Uca Allah hər bir işin sonunu bilir, dəyişiklikləri əhatə edir və hər şeyin aqibətindən xəbərdardır. Məhəmmədi (sallallahu əleyhi və alihi) Öz əmrini kamilləşdirmək, hökmünü həyata keçirmək və təqdir etdiklərini gerçəkləşdirmək üçün peyğəmbərliyə göndərdi.

Peyğəmbər gördü ki, hər bir dəstə özünə ayrı bir din seçmişdir. Bir qrup odun ətrafında dövrə vurur, digəri bütlərin qarşısında ibadət edir, hamı isə tanıdığı Allahı xatırlamağı unutmuşdu.

Allah Məhəmmədin nuru ilə qaranlığı aradan qaldırdı, qəlbləri küfrün zülmətindən xilas etdi və qatı buludları insanların gözləri önündən kənara çəkdi. Allahın Rəsulu insanları hidayət etmək üçün ayağa qalxdı, onları azğınlıqdan və əyri yollardan xilas etdi, gözlərini açdı, onları möhkəm İslam dininə yönəltdi və düz yola dəvət etdi.

Sonra Allah öz istəyi, mərhəməti, məhəbbəti və bəxşişi ilə ona Öz rəhmət dərgahında yer verdi, onu dünya əzab-əziyyətindən rahatlığa qovuşdurdu və ətrafına yaxın mələklərini təyin etdi. Onun məqamını Öz dərgahının qonşuluğunda ucaltdı və onun adına bağışlanma və razılıq fərmanını yazdı.

Rəhmət peyğəmbəri, vəhy və risalətin əmini, ümmətin seçilmişi Məhəmmədə Allahın sonsuz salavat və bərəkəti olsun!»

Quranın yeri və Allahın hökmləri

Sonra Həzrət Fatimə (səlamullahi əleyha) məclisdə iştirak edənlərə nəzər salaraq sözlərini belə davam etdirdi:

«Ey Allahın bəndələri! Siz halal və haramın qoruyucuları, dinin və hökmlərin daşıyıcıları, Allahın Öz bəndələri üzərindəki əmanətçiləri və Onun ümmətlərə göndərdiyi elçilərsiniz. Allah tərəfindən sizin üzərinizə bir haqq qoyulmuş və Onunla bağladığınız əhdi qəbul etmisiniz.

Allahın Rəsulunun özündən sonra sizin aranızda qoyub getdiyi şey Allahın danışan kitabı və doğru danışan Qurandır. Onun nuru parlaq, şüaları isə işıqlıdır. Quran elə bir kitabdır ki, dəlilləri aydın, incəlikləri və dərin mənaları aşkar, zahiri parlaqdır. Ona tabe olanlar şərəf sahibidirlər, dünya xalqları onlara həsəd aparır və qibtə edirlər.

Qurana tabe olmaq ilahi rəhmət bağçasına aparan yoldur. Onu dinləyən hər iki dünyada nicat tapar. Onun nuru vasitəsilə Allahın aydın dəlillərini görmək, hökmlərini və vacibatlarını anlamaq mümkündür. Quran Allahın haramlarını çəkindirici, halal buyurduqlarını icazəli, müstəhəbləri isə bəyan edən bir kitabdır və İslam şəriətini açıqlayır.

Allah imanı qəlblərinizdən şirk çirkabını təmizləmək üçün, namazı özünübəyənmə və təkəbbürdən uzaqlaşmaq üçün, zəkatı nəfsin paklanması və ruzinin artması üçün, orucu məhəbbət və ixlası möhkəmləndirmək üçün, həcci dini qüvvətləndirmək üçün, ədaləti qəlblər arasında bağlılıq yaratmaq üçün qərar verdi.

Bizə tabe olmağı nizam-intizamın səbəbi, rəhbərliyimizi isə ayrılıq və ixtilafın qarşısını alan vasitə etdi. Cihadı sizin izzətiniz, kafir və münafiqlərin zilləti üçün, səbir və dözümü mükafat qazanmaq üçün vasitə qərar verdi. Halala əmr etməyi və haramdan çəkindirməyi insanların mənafeyi üçün, ata-anaya yaxşılıq etməyi Allahın qəzəbinin qarşısını almaq üçün müəyyənləşdirdi.

Qohumlarla əlaqəni möhkəm saxlamağı insanların sayının artmasına, qisası həyatın qorunmasına, nəzirə vəfa etməyi bağışlanmağa səbəb etdi. Ölçü və çəkini tam verməyi isə əskik satmağın və nemətlərin azalmasının qarşısını alan amil qərar verdi.

Spirtli içkilərdən uzaq durmağı çirkinliklərdən paklanmaq üçün, böhtan və əsassız ittihamlardan çəkinməyi ilahi lənət və qarğışın qarşısını almaq üçün, oğurluğu qadağan etməyi isə iffət yoluna yönəlmək üçün vasitə etdi.

Yetimlərin malını yeməkdən çəkinməyi, qəniməti yalnız özünə götürməməyi və onu haqqı çatanlar arasında bölüşdürməyi zülmdən amanda qalmağın səbəbi qərar verdi. Hökm və qanunların icrasında ədalətli olmağı isə insanların işlərində rahatlıq, asayiş və mülayimlik üçün vasitə etdi.

Allah şirkə haram hökmü verdi ki, insanlar ixlasla nicat yoluna qədəm qoysunlar.

«Allahdan Ona layiq olan şəkildə qorxun və yalnız müsəlman olduğunuz halda can verin». Allahın sizə əmr etdiklərinə itaət edin və çəkindirdiklərindən uzaq durun. Çünki «Allahdan yalnız bilikli bəndələri qorxarlar».»

Həzrət Fatimənin (səlamullahi əleyha) nəsəbi və Peyğəmbərin risaləti

Sonra buyurdu:

«Ey insanlar! Bilin ki, mən Fatiməyəm, atam isə Məhəmməddir. Allahın salavat və salamı ona və ailəsinə olsun. Sözümün əvvəlində nə demişəmsə, sonunda da onu deyəcəyəm. Mən sözlərimdə yalan danışmıram və əməllərimdə səhvə yol vermirəm.

«Həqiqətən, sizə özünüzdən elə bir peyğəmbər gəldi ki, sizin əziyyətə və məşəqqətə düşməyiniz ona ağır gəlir. O, sizə bağlıdır və möminlərə qarşı mehriban və qayğıkeşdir».

Əgər onu tanısanız, görərsiniz ki, o, mənim atamdır, sizin qadınlarınızın atası deyil. O, əmim oğlu Əlinin qardaşıdır, sizin kişilərinizin qardaşı deyil. Bu nəsəb necə də şərəflidir! Allahın salamı ona və ailəsinə olsun.

O, öz risalətini insanlara çatdırdı və onları Allahın əzabından çəkindirdi. Müşriklərin yolundan üz çevirdi, tövhid qamçısı ilə onların boyunlarını vurdu və boğazlarını sıxaraq onları haqqa dəvət etdi. İnsanları dəlil, sübut və faydalı nəsihətlə Allahın yoluna yönəltdi.

Bütlərin və bütpərəstlərin əzəmətini sındırdı, onların birliyini dağıtdı. Gecənin zülməti aradan qalxdı, iman sübhü doğdu və həqiqətin üzündən örtük götürüldü. Dinin rəhbərinin dili sözə açıldı, şeytanların hay-küyü susdu. Nifaqın tacı yerə düşdü, küfr və ixtilaf düyünləri açıldı.

Siz də xalis qəlbli, pak niyyətli və zahid bir qrup insanla birlikdə «La ilahə illəllah» — «Allahdan başqa məbud yoxdur» kəlməsini söyləməyə başladınız. Halbuki bundan əvvəl Cəhənnəm uçurumunun kənarında dayanmışdınız.

Sizin zəifliyiniz və gücsüzlüyünüz üzündən qarşınıza çıxan hər kəs sizi məhv edə bilərdi. Siz susuz adamın bir qurtum suya, ac adamın bir tikə yeməyə möhtac olduğu kimi idiniz; hər yırtıcıya ov, hər yol gedənin ayağı altında tapdalanan, hər keçənin əzib keçdiyi bir vəziyyətdə yaşayırdınız. Çirkli və üfunətli su içir, heyvan dərisi və leşlə aclığınızı yatırırdınız. Zəlil və dəyərsiz idiniz, «qonşuların hücumundan və basqınından qorxurdunuz».»

Peyğəmbərin gəlişi və Əmirəlmöminin Əlinin mübarizəsi

«Belə bir vəziyyətdə Allah Təbarək və Təala Məhəmmədi (sallallahu əleyhi və alihi) Öz elçisi olaraq sizə göndərdi. O, gördüyü bütün əziyyət və çəkdiyi çətinliklərdən sonra sizi zillətdən və alçaqlıqdan xilas etdi.

Macəra axtaran döyüşçülər, yırtıcı xasiyyətli zalımlar, dinlərini dünyaya satan yəhudilər və haqdan uzaqlaşmış xristianlar hər tərəfdən onun üzərinə hücum çəkərək ona qarşı çıxdılar.

«Hər dəfə fitnə odu üçün odun və çırpı topladıqda Allah onu söndürürdü». Şeytanın buynuzu görünəndə və ya bir müşrik boş-boş danışmağa başlayanda, Allahın Rəsulu onun qarşısına qardaşı Əlini (əleyhis-salam) çıxarırdı.

Əli (əleyhis-salam) düşmənlərin başını əzməyincə və burunlarını zillət torpağına sürtməyincə geri çəkilmirdi. O, Allah yolunda yorulmadan çalışır, Allahın Rəsuluna yaxın olur, nəsihət edən və səy göstərən övliyaların rəhbəri kimi fəaliyyət göstərirdi.

Siz isə həmin vaxt rahatlıq içində yaşayır və təhlükəsizlikdən bəhrələnirdiniz. Zamanın gedişinin bizim əleyhimizə dəyişməsini gözləyir, xəbərlərə qulaq kəsilirdiniz. Döyüş başlayanda geri çəkilir, meydanda dayanmaq əvəzinə qaçmağa üstünlük verirdiniz.»

Peyğəmbərin vəfatından sonra baş verənlər

«Allah Öz peyğəmbərləri üçün axirət yurdunu seçib Peyğəmbərimizə də həmin mənzili nəsib etdikdə, kin-küdurət və ikitirəlik aşkara çıxdı, dinin pərdəsi cırıldı. Hər azğın iddia sahibi oldu, hər naməlum adam başçılığa can atdı, hər boşboğaz özünü gündəmə gətirməyə çalışdı.

Şeytan gizləndiyi yerdən baş qaldırdı və sizi özünə çağırdı. O gördü ki, çoxunuz onun dəvətini qəbul etməyə hazır və aldanmağa meyllisiniz. Siz də yüngülcə onun ardınca qaçdınız və asanlıqla onun tələsinə düşdünüz.

Şeytan ürəklərinizdə intiqam alovunu yandırdı. Qəzəb üzünüzdən oxunurdu. Özünüzə aid olmayan dəvəyə damğa vurub, sizə məxsus olmayan suvarma yerinə daxil oldunuz.

Halbuki Peyğəmbərinizin vəfatından cəmi iki gün keçməmişdi, qəlbimizin yanğısı hələ sönməmiş, ürəyimizin yarası sağalmamışdı və Allahın Rəsulu hələ torpağa tapşırılmamışdı.

Sizin bəhanəniz fitnələrin qarşısını almaq idi. Siz «haqqdan başqa bir yol tutdunuz», halbuki Allahın kitabı sizin aranızda idi. Onun məsələləri məlum, hökmləri və dəlilləri aydın, nişanələri parlaq, qadağaları açıq və əmrləri bəlli idi.

Lakin siz onu arxanızca atdınız. Məgər Allahın kitabından üz döndərib ondan uzaqlaşırsınız? Yoxsa Qurandan başqa bir hakimin hökmünü qəbul edirsiniz? Yoxsa onun əvəzinə başqa bir şeyə əsasən hökm verirsiniz?

«Zalımlar Quranın yerinə necə də pis bir əvəz seçiblər!»

«İslamdan başqa bir din seçən şəxsdən bu, qəbul olunmayacaq və o, axirətdə zərər çəkənlərdən olacaq».»

Xilafətin yolundan sapma və Əhli-beytin sıxışdırılması

«Siz heç bir qədər gözləmədiniz ki, xilafətin azğın atı ram olsun və itaətə gəlsin, siz də ondan rahatlıqla istifadə edə biləsiniz və qəlblərinizdəki kin-küdurət səngisin.

Fitnə oduna odun atdınız, onun alovlanması üçün onu qarışdırdınız. Hiyləgər şeytanın çağırışına cavab verdiniz, haqq dinin nurunu söndürmək və seçilmiş Peyğəmbərin sünnəsini aradan qaldırmaq üçün səfərbər oldunuz.

Bunu südün üzərindəki köpüyü təmizləmək bəhanəsi ilə onu gizlicə axıradək içməyə bənzətmək olar. Peyğəmbərin ailəsini və övladlarını kənara sıxışdırmaq üçün pusquda dayandınız.

Bizim isə səbirdən başqa çarəmiz yox idi. Boğazımıza xəncər dirənmiş və qəlbimizə iti qılınc sancılmış kimi susduq.»

Fədək və miras məsələsi

«Siz elə düşünürsünüz ki, bizə miras düşmür?

«Məgər cahiliyyət hökmünümü istəyirsiniz? Yəqin sahibi olan insanlar üçün Allahın hökmündən daha yaxşı hökm verən kim ola bilər?»

Məgər bilmirsiniz? Bəli, bilirsiniz. Günəş qədər aydındır ki, mən həmin Peyğəmbərin qızıyam.

Ey müsəlmanlar! Atamın mirasının zorla əlimdən alınması rəvadırmı? Ah, vay! Ey mühacirlər! Necə qəribə və eyni zamanda necə alçaq bir işdir ki, atamın irsinə əl uzadılır, mən isə ondan məhrum edilirəm!»

Əbu Bəkrə müraciət

«Ey Əbu Quhafənin oğlu! Allah buyurubmu ki, sən öz atandan miras alasan, mən isə atamdan miras almayım?

«Bu, nə qədər yanlış bir sözdür!»

Məgər inad və düşmənçilik üzündən Allahın kitabını kənara atıb arxanı çevirmisən? Halbuki Allah buyurur:

«Süleyman Davuddan miras aldı».

Yaxud Yəhya ibn Zəkəriyyənin (əleyhiməs-salam) hekayəsini xatırladaraq buyurur:

«Mənə Öz tərəfindən elə bir övlad bəxş et ki, mənə və Yəqub nəslinə varis olsun».

Həmçinin buyurur:

«Sizdən birinizin ölüm vaxtı çatdıqda, əgər mal-dövlət qoyub gedirsə, ata-anası və yaxın qohumları barədə ədalətlə vəsiyyət etməsi təqva sahibləri üçün bir borcdur».»

Miras hüququnun müdafiəsi

«Siz öz batil düşüncənizlə elə güman etdiniz ki, mən atamdan heç bir pay və miras almıram? Bizim aramızda heç bir qohumluq və yaxınlıq yoxdur?

Yoxsa Allah sizin üçün elə bir ayə nazil edib ki, atam həmin ayənin hökmündən kənarda qalıb? Yoxsa mənim və atamın dinimizin ayrı-ayrı olduğunu düşünürsünüz? Yoxsa iddia edirsiniz ki, siz Qurana atamdan və əmim oğlu Əlidən daha yaxşı bələdsiniz, onun ümumi və xüsusi hökmlərini onlardan daha yaxşı bilirsiniz?

Elə isə hazır və yəhərlənmiş bu dəvəni götür, onun cilovundan möhkəm yapış və ona min!

Lakin bil ki, Qiyamət günü o, səninlə qarşılaşacaq və səndən hesab soruşacaq. O gün necə də böyük gündür!

«Həmin gün azğınlar ziyana düşəcəklər», lakin təəssüf ki, peşmançılıq artıq fayda verməyəcək.

«Hər bir xəbərin müəyyən bir vaxtı vardır. Siz də tezliklə biləcəksiniz ki, alçaldıcı əzaba kim düçar olacaq və əbədi əzab kimin üzərinə enəcək».»

Həzrət Fatimənin Ənsara müraciəti

Sonra Həzrət Fatimə (səlamullahi əleyha) Ənsar qrupuna müraciət edərək buyurdu:

«Ey gənclər! Ey xalqın qüdrətli qolları və İslamın köməkçiləri! Mənim haqqımı geri almaqda göstərdiyiniz bu səhlənkarlıq nə üçündür? Mənə qarşı edilən zülm qarşısında bu süstlüyünüzün səbəbi nədir?

Məgər atam Allahın Rəsulu (sallallahu əleyhi və alihi) buyurmamışdımı ki, insanın övladlarına da ehtiram göstərmək lazımdır?

Nə tez vəziyyəti dəyişdiniz və yanlış yola qədəm qoydunuz! Halbuki haqqımı geri almağa gücünüz çatır, bunun üçün kifayət qədər qüvvəyə maliksiniz.

Yoxsa deyirsiniz ki, Məhəmməd (sallallahu əleyhi və alihi) dünyadan köçdü və onun getməsi ilə hər şey sona çatdı?

Bəli, onun vəfatı İslamın vücuduna endirilmiş ağır bir zərbə idi. Bu, hamını qəm-qüssəyə qərq edən böyük bir faciə idi. Onun yaratdığı yarıq hər gün daha da genişlənir, ayrılıq dərinləşir və fəsadın dairəsi böyüyür.

Onun yoxluğundan yer üzü qaranlığa qərq oldu. Allahın ən yaxşı bəndələri bu müsibətə görə qəmgin və kədərli oldular. Günəş və ay qatı buludların arxasında gizləndi, ulduzlar bu müsibətin təsirindən dağınıq düşdü. Ümidlər ümidsizliyə çevrildi, dağlar titrədi, insanların toxunulmazlığı pozuldu, müqəddəs dəyərlər və hörmətlər ayaq altına alındı.

Allaha and olsun, onun vəfatı böyük bir hadisə, dəhşətli müsibət və əvəzi ödənilməz bir itki idi. Heç bir başqa bəla onun səviyyəsinə çata bilməz.

Lakin xatırlayın ki, Quran bu hadisəni qabaqcadan sizə xəbər vermişdi. O kitab ki, daim evlərinizdədir və onu gecə-gündüz, bəzən ucadan, bəzən asta səslə, müxtəlif avazlarla oxuyursunuz.

Əvvəlki peyğəmbərlər də bu hadisə ilə üzləşmişdilər. Çünki ölüm Allahın dəyişməz hökmüdür.

«Məhəmməd yalnız bir elçidir. Ondan əvvəl də elçilər gəlib-getmişlər. Məgər o, ölərsə və ya öldürülərsə, siz geriyəmi dönəcəksiniz? Kim geriyə dönərsə, Allaha heç bir zərər yetirməz. Allah şükür edənləri mükafatlandıracaqdır».»

Ənsarın susması və haqqın müdafiəsindən geri çəkilməsi

«Heyhat! Ey Qeylə övladları — ey Ovs və Xəzrəc qəbilələri! Siz gözünüzün önündə atamın mirasının əlimdən alınmasına və hörmətimin tapdalanmasına necə razı olursunuz?

Halbuki siz bunu açıq-aydın görür, eşidir və xəbərlərini alırsınız. Bəs niyə sanki huşsuz və susqun oturmusunuz?

Sizin çoxlu əsgəriniz, qüvvəniz, avadanlığınız, silahınız və qalxanınız var. Mənim çağırışımı eşidirsiniz, lakin cavab vermirsiniz. Fəryadım aranızda əks-səda doğurur, amma hayıma yetişmirsiniz.

Halbuki siz cəsarətdə dillər əzbəri, xeyirxahlıq və ləyaqətdə məşhursunuz, qəbilələrin və tayfaların seçilmişlərisiniz. Əhli-beytimizin nəzərində də insanların ən yaxşılarından sayılırdınız.

Ərəblərlə döyüşdünüz, çoxlu çətinlik və əziyyətlərə dözdünüz. Təkəbbürlü zalımların buynuzlarını qırdınız və qüdrətli döyüşçülərlə vuruşdunuz. Siz daim bizim yolumuzda, əmrimizə tabe olaraq hərəkət edirdiniz.

Nəhayət, İslam dəyirmanının çarxı bizim varlığımızın ətrafında fırlanmağa başladı və zamanın döşü süd verməyə başladı. Müşriklərin qışqırıqları boğuldu, yalanın alovu söndü, küfrün odu sönük hala düşdü, ayrılıq və parçalanma çağırışları dayandı, din isə öz nizamına qovuşdu.

Bəs bütün o sözlərdən və bəyanlardan sonra niyə indi susursunuz? Həqiqətlər aşkar olduqdan sonra niyə onları gizlədirsiniz? Həm də bu, əhdlərini pozmuş və iman gətirdikdən sonra şirk yolunu tutmuş bir topluma qarşı baş verir.

«Andlarını pozan, Peyğəmbəri qovmağa cəhd edən və ilk olaraq sizə qarşı düşmənçiliyə başlayan bir qövmə qarşı vuruşmayacaqsınızmı? Onlardan qorxursunuzmu? Əgər möminsinizsə, Allahdan qorxmağınız daha layiqlidir».

Lakin görürəm ki, siz rahatlığa alışmısınız, müsəlmanların rəhbərliyi və idarəçiliyi üçün hamıdan daha layiqli olan şəxsi uzaqlaşdırmısınız, sakit və tənha bir guşədə rahat yaşamağa üstünlük vermisiniz, məsuliyyətin təzyiq və çətinliklərindən yayınaraq laqeydliyə üz tutmusunuz.

Bəli, daxilinizdəki iman və agahlığı çölə atdınız, içdiyiniz saf suyu çətinliklə geri qaytardınız.

«Əgər siz və yer üzündə olanların hamısı kafir olsanız, Allah yenə də ehtiyacsızdır və həmdəlayiqdir».»

Xütbənin son hissəsi

«Mən sizə çatdırmalı olduğum hər şeyi çatdırdım. Lakin bilirəm ki, siz zəlil, alçalma girdabına düşmüş və xəyanətə meyilli bir toplumsunuz. Qəlbləriniz də buna şahiddir.

Mən nə edim? Qəlbim qanla doludur və buna görə şikayət dilini saxlamaq artıq mənim qüdrətim xaricindədir!

Sinəmdə dalğalanan kədəri dilə gətirdim ki, sizinlə höccəti tamamlayım və heç kəs üçün bəhanə yeri qalmasın.

Elə isə bu xilafət dəvəsi sizə qismət olsun! Onun cilovundan möhkəm yapışın və əsla onu buraxmayın. Lakin bilin ki, bu dəvənin beli yaralı, ayaqları isə sıyrılmış və deşik-deşikdir. O, rüsvayçılıq damğası daşıyır; onunla birlikdə Allahın qəzəbi və əbədi rüsvayçılıq gəlir.

Lakin bu dəvə sizi rahat buraxmayacaq, Allahın qəzəb alovuna düçar edəcək.

«O elə bir oddur ki, hər dəfə şölələndikcə artır və qəlbləri yandırır».

Etdikləriniz Allahın dərgahında hazırdır.

«Zalımlar tezliklə hansı yerə qayıdacaqlarını biləcəklər».

Mən sizi ilahi əzabdan xəbərdar edən bir Peyğəmbərin qızıyam. Elə isə bacardığınızı edin!

«Biz də öz vəzifəmizi yerinə yetirəcəyik. Siz gözləyin, biz də gözləyəcəyik».»

Əbu Bəkrin cavabı

Həzrət Fatimə (səlamullahi əleyha) sözlərini bitirdikdən sonra Əbu Bəkr — Abdullah ibn Osman — məclisdə Peyğəmbərin qızına belə cavab verdi:

«Ey Allahın Rəsulunun qızı! Atan möminlərin qayğısına qalırdı, onlara mehriban bir ana kimi yanaşırdı. Kafirlərə qarşı isə sərt idi və ilahi qəzəbin təcəssümü idi.

Bu məsələyə diqqətlə baxsaq, görərik ki, o, sənin atandır, digər qadınların atası deyil; əmioğlunun qardaşıdır, başqa kişilərin qardaşı deyil. Peyğəmbərin nəzərində Əli bütün qohumlardan üstün idi və böyük işlərdə ona yardım edirdi.

Sizi yalnız xoşbəxt insanlar sevər, pis əməl sahiblərindən başqa heç kəs sizə düşmənçilik etməz. Çünki siz Allahın Rəsulunun pak ailəsi və dünyanın seçilmiş, şərəfli insanlarısınız.

Siz bizi xeyirə və düzgünlüyə yönəldir, Cənnətə və ilahi razılığa doğru aparırdınız.

Ey qadınların seçilmişi, ey elçilərin ən yaxşısının qızı! Sən sözündə doğru danışan, ağıl və dərrakə baxımından üstün bir qadınsan. Sənin haqqından imtina edilməyəcək və sözlərinin doğruluğuna şübhə etməyəcəyik».

Lakin Allaha and olsun, mən Allahın Rəsulunun buyurduqlarından kənara çıxmamışam və yalnız onun icazə verdiyi şəkildə hərəkət etmişəm. Bil ki, qəbilənin rəhbəri öz qəbilə və qohumlarına yalan danışmaz. Allahı şahid çağırıram və Allahın şahidliyi mənə kifayətdir. Mən Allahın Rəsulundan belə eşitmişəm:

«Biz peyğəmbərlər dinar, dirhəm, ev və torpaq miras qoymuruq. Bizdən qalan miras kitab, hikmət, elm və peyğəmbərlikdir. Bizim dolanışıq üçün saxladığımız şeylər isə bizdən sonrakı rəhbərin ixtiyarındadır; o, bu barədə istədiyi hökmü verə bilər».

Sənin tələb etdiyin malı müsəlmanların döyüş atları və silahları üçün sərf etdik ki, onlar döyüş meydanına çıxsın, kafirlərlə cihad etsin və azğın zalımlara qalib gəlsinlər.

Mən bu işi bütün müsəlmanların razılığı ilə gördüm. Təkbaşına hərəkət etmədim və öz fikrimi zorla qəbul etdirmədim.

İndi mənim vəziyyətim də, bu mal da sənin qarşındadır. Mən onu səndən əsirgəməmişəm və başqası üçün yığıb saxlamamışam.

Sən atanın ümmətinin xanımı və övladları üçün bərəkətli, pak bir ağacsan. Sənə məxsus fəzilətləri inkar etmək olmaz, sənin budağından və gövdəndən heç nə əsirgənilməz. Mənim ixtiyarımda olan şeylər barədə sənin hökmün keçərlidir. Bəs sən özün istəyirsənmi ki, mən bu məsələdə atanın sözünə zidd hərəkət edim?»

Həzrət Fatimənin cavabı

Həzrət Zəhra (səlamullahi əleyha) Əbu Bəkrə cavab olaraq buyurdu:

«Əsla! Allahın Rəsulu Allahın kitabından üz döndərməzdi, onun hökmlərinə qarşı çıxmazdı və onlara zidd hökm verməzdi. Əksinə, o, daim Qurana tabe olur, onun surələrinin yolunu izləyirdi.

Məgər siz Allahın Rəsuluna qarşı hiylə və xəyanəti zorla aid etmək istəyirsiniz? Onun vəfatından sonrakı davranışınız, həyatda olarkən onu məhv etmək üçün qurduğunuz tələlərə bənzəyir.

Allahın kitabı mənimlə sizin aranızda ədalətlə hökm verəcək. Çünki o, haqqı batildən ayırır.

Bu kitabda belə buyurulur: «... mənə və Yəqub nəslinə varis olsun» və «Süleyman Davuddan miras aldı».

Görürsünüz ki, Allah varislərin payı haqqında aydın bəyan vermişdir. Vacibatlar, miras və kişi ilə qadınlara ayrılan paylar barədə təfsilatlı danışmış, batil tərəfdarlarına bəhanə yeri qoymamış, azğınların zehnindən şübhələri silib aparmışdır.

Deməli, sizin dediyiniz kimi deyil.

«Əksinə, nəfsiniz bir işi sizin gözünüzdə gözəl göstərmişdir. Artıq mənim üçün gözəl səbir daha münasibdir. Bu işdə kömək diləniləcək olan isə Allahdır».»

Əbu Bəkrin ikinci cavabı

Əbu Bəkr cavab verdi:

«Allah doğru buyurmuşdur, Onun elçisi doğru danışmışdır və Peyğəmbərin qızı da doğru söyləmişdir.

Sən hikmət xəzinəsi, hidayət və rəhmət qəlbi, dinin sütunusan. Sənin sözlərini həqiqətdən uzaq hesab etmirəm və onları inkar etmək, yaxud qüsur axtarmaq niyyətində deyiləm.

İndi bu müsəlmanlar mənimlə sənin aranda hökm versinlər. Mənim üzərimə götürdüyüm bu məsuliyyəti onlar mənim boynuma qoyublar. Əlimə keçirdiyim malı da onların razılığı ilə idarə etmişəm.

Mən təkəbbür göstərmirəm, öz fikrimdə inad etmirəm və ixtiyarıma keçən malı özüm üçün götürməmişəm. Bu insanların hamısı dediklərimin doğru olduğuna şahiddir».

Həzrət Fatimənin insanlara son müraciəti

Əbu Bəkr sözünü bitirdikdən sonra Həzrət Fatimə (səlamullahi əleyha) insanlara tərəf baxaraq buyurdu:

«Ey insanlar! Mənasız sözləri eşitməyə tələsən, çirkin və zərərli əməlləri görməzdən gələn insanlar!

«Məgər onlar Quran haqqında düşünmürlərmi? Yoxsa qəlblərinin üzərində kilidlər var?»

Xeyr! Əksinə, sizin bu çirkin əməlləriniz qəlblərinizin üzərinə qaranlıq salmış, qulaqlarınızı və gözlərinizi örtmüşdür.

Siz aqibəti nəzərə alaraq düşüncələrə daldınız, Quran ayələrini təhrif etdiniz, sizi pis yola yönəltdiniz və haqqla necə də pis qarşılaşdınız!

Allaha and olsun, bu yükü daşımaq sizin üçün ağır olacaq və sizi günahlarla dolu bir aqibət gözləyir. Pərdələr kənara çəkildikdə, bu işin zərəri sizə aşkar olacaq.

«Allah tərəfindən onların heç vaxt gözləmədikləri şeylər qarşılarına çıxacaq».

«O zaman batil yolunda olanlar ziyana düşəcəklər».»

Həzrət Fatimənin atasının qəbrinin önündə söylədiyi şeirlər

Sonra atasının qəbrinə baxaraq bu şeirləri söylədi:

• Sən getdin, səndən sonra fitnələr baş qaldırdı. Sən sağ olsaydın, bu hadisələr belə böyük olmazdı.
• Biz səni yağışdan məhrum olmuş torpaq kimi itirdik. Sənin qövmün dağıldı, onların dəyərləri alt-üst oldu. Gəl gör ki, onlar necə düz yoldan sapıblar.
• Hər bir ailə Allah yanında hörmət və məqama malik idisə, yadların yanında da hörmət görərdi; bizim ailəmizdən başqa.
• Sən bu dünyadan köçüb o biri dünyaya gedəndə və torpaq aramıza ayrılıq salanda, sənin qövmündən olan kişilər qəlblərində gizlətdiklərini aşkara çıxardılar.
• Sənin yoxluğunu gördükdə bizə hücum çəkib bizi alçaltdılar. Səndən bizə miras qalan hər şey qəsb edildi.
• Atacan! Sən gecənin on dörd gecəlik ayı və həyatımızın parlaq çırağı idin. Allah tərəfindən sənə kitablar nazil olurdu.
• Cəbrail Quran ayələri ilə bizim ünsiyyət yoldaşımız idi. Lakin sən getdin və xeyir-bərəkət bizdən gizli qaldı.
• Kaş ki, sən aramızdan köçməzdən və torpaq səni qoynuna almamışdan əvvəl biz öləydik.
• Həqiqətən, biz elə bir müsibətə düçar olmuşuq ki, ərəb və əcəm arasında heç bir müsibət görmüş insan belə bir bəla ilə üzləşməyib».

Həzrət Fatimənin Əmirəlmöminin Əlinin yanına qayıtması

Həzrət Əmirəlmöminin Əli (əleyhis-salam) oturub Həzrət Fatimənin (səlamullahi əleyha) geri qayıtmasını gözləyirdi. Xanımlar xanımı evə qayıdıb Əmirəlmöminini gördükdə ona belə buyurdu:

«Ey Əbu Talibin oğlu! Məgər bətnində uşaq daşıyan qadın kimi örtük arxasına çəkilib, şübhə altında olan insanlar kimi evin bir küncündə oturmusan? Axı sən qartalların qanadlarını sındıran bir şirsən! Bəs nə oldu ki, indi kiçik quşların qanadları qarşısında aciz qalmısan?

Əbu Quhafənin oğlu atamın mənə verdiyi bəxşişi əlimdən aldı, iki övladımın ruzisini kəsdi. Açıq şəkildə mənə düşmənçilik etdi, inad və düşmənçiliyindən əl çəkmədi.

Nəhayət, ənsar məndən üz döndərdi, mühacirlər mənə dəstək verməkdən çəkildilər, insanlar da köməyimi əsirgədilər. Onun hücumlarının qarşısını almaq üçün nə bir köməkçim, nə də bir yardımçım qaldı.

Qəzəbimi udaraq evdən çıxdım, zəlil və alçaldılmış halda geri döndüm. Sən öz məqamını nəzərə almadığın həmin gün özünü zillət darısqallığına saldın, təvazökarlıq və alçalma üzünü torpağa sürtdün.

Sən canavarlara qalib gələn bir şir idin, amma indi qapını öz üzünə bağlamısan. Məgər boş danışan bir adamı sözündən çəkindirə bilmirsən? Yaxud batili puça çıxarmaqla mənə fayda verə bilmirsən? Axı mən özümü müdafiə etmək gücünə malik deyiləm.

Kaş ki, bu zillətə düşməzdən əvvəl öləydim! Əgər sərt danışmışamsa və ya mənə yardım etmədiyin üçün qəzəblənmişəmsə, Allahdan bağışlanma diləyirəm.

Vay mənim halıma! Hər səhər günəş şərq üfüqündən qalxanda və hər axşam batanda bu söz qəlbimdə əks-səda verir: mənim pənahım dünyadan köçdü, dayağım zəiflədi.

Bəs mən nə edim? Atamın yanına şikayət etməkdən və haqqı tələb edərək Ondan yardım diləməkdən başqa yolum yoxdur.

İlahi! Sənin qüdrətin hamıdan üstündür, əzabın isə dözülməzdir. Özün mənim haqqımı al!»

Əmirəlmöminin Əlinin cavabı

Əmirəlmöminin Əli (əleyhis-salam) buyurdu:

«Ey aləmlərin seçilmiş xanımının qızı və peyğəmbərlərin ən yaxşısının yadigarı! Təəssüf sənə görə deyil, sənin düşməninə görədir.

Kədərlənmə! (Nalə və fəryad etmək öz haqqına çatmağına kömək etməz.) Mən zəiflik üzündən kənara çəkilməmişəm. Əksinə, əlimdən gələn hər şeyi etmişəm.

Əgər ruzini istəyirsənsə, bil ki, sənin ruzin Allah yanında qorunur və onu təmin etmək məsuliyyəti Onun üzərinədir. Sakit ol və onları Allaha tapşır».

Həzrət Fatimə (səlamullahi əleyha) buyurdu:

«Allah mənə kifayətdir...»

Sonra susdu.